พฤกษศาสตร์พื้นบ้านในกลุ่มป่าแก่งกระจานฉบับสมบูรณ์

การศึกษาเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและรวบรวมองค์ความรู้ ความเชื่อ และกรรมวิธี

เกี่ยวกับการใช้ประโยชน์พรรณพืชของชนเผ่าพื้นเมืองในกลุ่มป่าแก่งกระจาน ซึ่งอาศัยอยู่ในป่าลึก

บริเวณชายแดนไทย - เมียนมา ตามแนวเทือกเขาตะนาวศรี ชาวกะหร่างส่วนใหญ่มีวิถีชีวิตพึ่งพิง

ปัจจัยสี่จากธรรมชาติเป็นหลัก มีภาษาและวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์ มักเข้าป่าเพื่อเก็บหาพืช

สมุนไพร บางส่วนมีการนาเมล็ดพันธุ์หรือส่วนขยายพันธุ์อื่น ๆ มาปลูกในพื้นที่ ตามบ้านเรือน และ

ตามกระแสของการพัฒนาเพื่อการยังชีพของชาวชนบท

ผลการศึกษารวบรวมพรรณพืชจากทบทวนงานวิจัย ร่วมกับการสัมภาษณ์กับหมอยาพื้นบ้าน

และการสังเกตพบพรรณไม้ที่ชาวกะหร่างใช้ประโยชน์ได้ 117 วงศ์ 399 สกุล 627 ชนิด แบ่งเป็นชนิด

ที่ใช้เป็นยารักษาโรคหรือยาบารุงร่างกาย 316 ชนิด ใช้เป็นอาหาร 305 ชนิด ใช้สอยในชีวิตประจาวัน

119 ชนิด ใช้ในพิธีกรรมและประเพณี 20 ชนิด และพืชมีพิษ 4 ชนิด ซึ่งบางชนิดสามารถใช้ประโยชน์

ได้หลายประเภท

สาหรับพรรณไม้ที่น่าสนใจเป็นกรณีพิเศษ ได้แก่ ข่อยใบใหญ่ (Streblus macrophyllus

Blume) ซึ่งผลสามารถคั่วกินกับเกลือ ซึ่งมีศักยภาพในการสร้างรายได้ให้กับชุมชน บัวผุด (Rafflesia

kerrii Meijer) ซึ่งใช้เป็นตัวยาอายุวัฒนะ ทายาลูกกลอนปัจจุบันหายาก และกลุ่มที่ใช้เป็นยาคุมกาเนิด

กลุ่มที่ใช้เป็นยาฆ่าเชื้อราในนาข้าว กลุ่มที่ใช้เป็นยาแก้ไข้มาลาเรีย และกลุ่มที่ใช้เป็นยาถอนพิษงู

จากการศึกษายังพบอีกว่า พรรณไม้ที่มีการใช้ประโยชน์บางชนิดเป็นพรรณไม้หายาก และ

บางชนิดยังไม่มีการตั้งชื่อวิทยาศาสตร์ และประโยชน์ทางอ้อมจากการศึกษาครั้งนี้มีส่วนช่วยในการ

ส่งเสริมให้ชุมชนเห็นคุณค่าและการอนุรักษ์พรรณพืชในป่า จึงควรจัดทาเป็นฐานข้อมูลพรรณพืชของ

ชาวกะหร่าง และสืบทอดให้กับคนรุ่นหลังต่อไป