ความหลากหลายทางชีวภาพของป่าไม้และสัตว์ป่าในพื้นที่แนวเชื่อมต่อระบบนิเวศระหว่างหย่อมป่าทิศตะวันออกของอุทยานแห่งชาติกุยบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

บทคัดย่อ

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อหาวิธีการจัดการความขัดแย้งระหว่างคนกับสัตว์ป่าในพื้นที่ด้านตะวันออกของอุทยานแห่งชาติกุยบุรี จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ โดยใช้หลักการจัดทำแนวเชื่อมต่อระบบนิเวศ การศึกษาใช้วิธีวางแปลงตัวอย่างชั่วคราวขนาด 30 x 60 เมตร ในบริเวณต่าง ๆ เพื่อประเมินสภาพถิ่นที่อยู่อาศัยที่เหมาะสม และการสำรวจความหลากหลายของชนิดสัตว์ป่าใช้วิธีการสำรวจแบบเส้นสำรวจ (Line transect sampling) มีแนวสำรวจเส้นตรงความยาว 6 กิโลเมตร จำนวน 15 แนว ระยะห่างระหว่างแนว 1.5 กิโลเมตร แต่ละแนวคาบเกี่ยวพื้นที่หย่อมป่าของอุทยานแห่งชาติกุยบุรีทั้ง 2 ด้าน ทำการศึกษาซ้ำ 2 ฤดูกาล คือ ฤดูร้อน และฤดูฝน 

ผลการศึกษาพบว่าสัตว์ป่าหากินชุกชุมในป่าฝั่งตะวันตกมีขนาดพื้นที่มากกว่าหย่อมป่าทางฝั่งตะวันออก โดยช้างป่าและกระทิงไม่ได้ข้ามจากหย่อมป่าใหญ่ทางฝั่งตะวันตกไปยังหย่อมป่าขนาดเล็กทางฝั่งตะวันออกตอนกลางและตอนล่าง แต่ออกมาเพื่อหากินพืชผลทางการเกษตรเท่านั้น ส่วนการข้ามไปยังหย่อมป่าขนาดกลางทางตอนบนฝั่งตะวันออกของอุทยานแห่งชาติกุยบุรี ที่เรียกบริเวณนี้ว่า “หุบตะเคียนยักษ์” ซึ่งมีสภาพป่าดีกว่าหย่อมป่าขนาดเล็กทางฝั่งตะวันออกตอนกลางและตอนล่าง เป็นการข้ามไปหากินระหว่างหย่อมป่า ไม่ได้มีเป้าหมายในการหากินในพื้นที่เกษตรกรรมที่คั่นระหว่างหย่อมป่า ดังนั้นการจัดการสัตว์ป่าจึงมี 2 แนวทางคือ ช้างป่าที่ออกมาหากินทางฝั่งตะวันออกตอนล่างและตอนกลาง ต้องผลักดันให้กลับเข้าสู่หย่อมป่าขนาดใหญ่ทางฝั่งตะวันตก ส่วนช้างป่าและกระทิงที่ข้ามออกมาทางฝั่งตะวันออกตอนบนไปยัง “หุบตะเคียนยักษ์” จะต้องให้ความปลอดภัยโดยเว้นแนวบริเวณที่ห้ามขับไล่ในระยะทางประมาณ 2 กิโลเมตร และปรับปรุงแหล่งอาหารในเส้นทางข้ามดังกล่าวและในพื้นที่หุบตะเคียนยักษ์ด้วย

คำสำคัญ : อุทยานแห่งชาติกุยบุรี แนวเชื่อมต่อระบบนิเวศ ช้างป่า